سلیاک

بیماری سلیاک در شرایطی ایجاد میشود که سیستم ایمنی بدن واکنشی غیر طبیعی نسبت به پروتئینی به نام گلوتن نشان میدهد و این واکنش باعث آسیب رسیدن به روده کوچک میگردد.گلوتن در گندم , جو , جو سیاه و بعضی غذاهای آماده یافت میشود.

 آسیب به دیواره روده باعث ایجاد مشکل در جذب مواد غذایی ضروری بدن میشود و باعث سوء جذب میگردد.سلیاک در هر دوجنس و در هر سنی میتواند ایجاد شود.

علایم و نشانه ها:گاهی ممکن است علامت قابل مشاهده ای وجود نداشته باشد اما در تستهای ازمایشگاهی نشانه های سوء جذب دیده شود مانند کم خونی که میتواند نتیجه کاهش جذب آهن باشد.

اما برخی دیگر از افراد علایم شدید تری دارند که شامل اسهال , کاهش وزن , درد شکم , نفخ , استئوپروز و علایم و نشانه ها ی دیگر است که در نتیجه کمبود ویتامینها و مواد غذایی دیگر ایجاد شده اند.

علل:فاکتورهای ژنتیکی تاثیر بسزایی در ایجاد سلیاک در گروه خاصی از افراد مثلا در سفید پوستان اروپای شمالی دارند.

تشخیص:تشخیص سلیاک به علت شباهت علایم و نشانه ها به سایر بیماریها , مشکل است.اما خوشبختانه تستهای آزمایشگاهی مناسبی برای تشخیص این بیماری در دسترس است.

تستهای خونی

از تستهای خونی برای اندازه گیری سطح خونی آنتی بادی های مرتبط با سلیاک(IgA EMA و IgA tTG) استفاده میشود.

قبل از انجام این تستها لازم است که فرد رژیم غذایی نرمال داشته باشد چون با اجتناب از مصرف گلوتن سطح خونی آنتی بادی ها نرمال نشان داده خواهد شد.

بیوپسی از روده باریک

اگر تست خون مثبت بود,تشخیص سلیاک باید با یک بیوپسی از روده باریک تایید شود. بیوپسی روده کوچک کسانی که مبتلا به سلیاک هستند شکل خاصی دارد که توسط میکروسکوپ قابل تشخیص است.در حالت نرمال سطح داخلی روده حالت انگشتی دارد که به آن ویلی گفته میشود.ویلی ها باعث افزایش سطح جذب در روده میشوند .در روده افراد مبتلا به سلیاک دیلی ها صاف میشوند.

تست های سوء جذب

فرد دارای سلیاک باید از نظر کمبود های غذایی هم بررسی گردد.تست خون جهت بررسی فقر آهن , اسید فولیک ,ویتامین ب 12 , کلسیم , ویتامین د , و ویتامین کا انجام میشود.

درمان :رژیم فاقد گلوتن مهمترین درمان سلیاک است .افرادی که سوء تغذیه دارند باید مکملهای غذایی مناسب دریافت کنند.رعایت رژیم فاقد گلوتن سخت است و نیاز به برنامه ریزی دقیق دارد.گلوتن ماده ای است که در اغلب دانه های غلات ( گندم , جو , جو سیاه ) و به عنوان ماده افزودنی غذاهای آماده یافت میشود.مشورت با یک متخصص تغذیه سلیاک ,میتواند راهنمای خوبی برای تنظیم رژیم غذایی فرد سلیاکی باشد.

اثرات پوستی

سلیاک میتواند با برخی بیماریهای پوستی همراهی داشته باشد که درماتیت هرپتی فرم شایعترین آنهاست.این بیماری پوستی با ضایعات خارش دار و برجسته و آبدار در نواحی آرنج , زانو , باسن , پایین کمر , صورت , گردن , اندامها و حتی داخل دهان مشخص میشود.

توصیه هایی برای اعضاء خانواده

رعایت رژیم غذایی فاقد گلوتن برای اعضاء خانواده فرد سلیاکی نیز دردسرساز است.البته با تمرین و تجربه بعد از مدتی غذاهای فاقد گلوتن برای فرد و خانواده شناخته تر میشوند .غذا خوردن خارج از خانه برای فرد سلیاکی مناسب نیست اگرچه رستورانهایی وجود دارند که منوی غذای فاقد گلوتن دارند.

با توجه به زمینه ارثی این بیماری ,خانواده فرد مبتلا باید درمورد ریسک بالای سلیاک آگاه باشند.اقوام درجه یک بیمار(والدین ,برادران , خواهران,فرزندان) باید آزمایش شوند خصوصا اگر کوچکترین علامتی از سلیاک داشته باشند.